«Հետ կանչել զեկույցը, հրաժարվել Կաթողիկոսին հեռացնելու ծրագրից». CSI-ը մերժում է Եկեղեցու վերաբերյալ ՀՀ կառավարության զեկույցը

Christian Solidarity International (CSI)-ը՝ կրոնական ազատության և մարդու արժանապատվության պաշտպանության ուղղությամբ գործող միջազգային քրիստոնեական իրավապաշտպան կազմակերպությունը, հանդես է եկել ՀՀ կառավարության՝ Եկեղեցում առկա ճգնաժամի վերաբերյալ զեկույցի գնահատականով։

«Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը զեկույց է հրապարակել «Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու փաստացի ղեկավարի և մի շարք բարձրաստիճան հոգևորականների գործողությունների հետևանքով եկեղեցում ստեղծված ճգնաժամի և այն հաղթահարելու ուղիների մասին»։

«Քրիստոնեական համերաշխություն միջազգային» (CSI) կազմակերպությունն ուսումնասիրել է այս զեկույցը և ամբողջությամբ մերժում է այն։ Դրա հեղինակությունը, մեթոդաբանությունը և դրա հետևում կանգնած դրդապատճառները լրջորեն վարկաբեկում են դրա եզրակացությունները։ Զեկույցը նաև լկտիություն է Եկեղեցու ինքնավարության վաղուց հաստատված սկզբունքի նկատմամբ, որը երաշխավորված է ինչպես հայկական, այնպես էլ միջազգային իրավունքով։

Ի հեճուկս զեկույցում նշվածի՝ եկեղեցական ճգնաժամն ստեղծվել է հենց Կառավարության կողմից։ Զեկույցը հրապարակվել է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու (ՀԱՍԵ) դեմ ուղղված հետևողական, պետական հովանավորությամբ իրականացվող արշավի շրջանակում. մի եկեղեցու, որը գոյատևել է ավելի քան 1700 տարի և վաղուց կանգնած է հայ ազգի պաշտպանությանը։

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ձգտում է տապալել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Նորին Սրբություն Գարեգին Երկրորդին և Եկեղեցին դնել պետական վերահսկողության տակ՝ նպատակ, որին նա հետապնդում է արդեն ավելի քան մեկ տարի։ Կաթողիկոսին հեռացնելու նրա պլանը տեղ էր գտել իր կուսակցության նախընտրական ծրագրում և այժմ ամրագրված է Կառավարության ծրագրում։ Զեկույցին հաջորդել են նաև բարձրաստիճան հոգևորականների քաղաքական դրդապատճառներով ձերբակալությունները, Կաթողիկոսի և վեց եպիսկոպոսների դեմ հարուցված շինծու քրեական գործերը, ինչպես նաև Եկեղեցում պառակտումներ մտցնելուն ուղղված՝ կառավարության կողմից հովանավորվող ջանքերը։ Այս և այլ միջոցառումները խախտում են ՀԱՍԵ-ի ինքնավարությունը և կասկածի տակ դնում Հայաստանի կառավարության հավատարմությունը ժողովրդավարությանն ու օրենքի գերակայությանը։

Զեկույցը անկախ հետաքննության կամ որևէ անաչառ ու դատական ​​գործընթացի արդյունք չէ։ Այն գրվել է Վարչապետի հստակ ցուցումով՝ նրա սեփական մամուլի գրասենյակի կողմից։ Կառավարության մամուլի գրասենյակը որևէ իրավասություն չունի աստվածաբանության կամ կանոնական իրավունքի ոլորտում, սակայն նրա հեղինակները ընտրողաբար մեջբերում են կանոններ և հավակնում են դատել եկեղեցական հարցերը։ Մեղադրանքներից մի քանիսն այնքան ծանր են, որ դրանք պետք է քննվեն պատշաճ տրիբունալի կողմից, այլ ոչ թե հրապարակվեն Կառավարության կողմից խտրական արշավի շրջանակում թողարկված քաղաքական փաստաթղթում։ Արդարև, հրապարակելով նման մեղադրանքներ այն ժամանակ, երբ հոգևորականները, այդ թվում՝ Կաթողիկոսը, դատավարության մեջ են, Կառավարությունը նաև խիստ կերպով վնասում է արդար դատաքննության և անմեղության կանխավարկածի նրանց իրավունքին։

Զեկույցում նշվում է, որ այն հիմնված է «բաց աղբյուրների» վրա։ Գործնականում դա նշանակում է լրատվական կայքեր, YouTube-յան տեսահոլովակներ և Facebook-յան գրառումներ, այդ թվում՝ հենց Վարչապետի սեփական։ Այն գրեթե չի առաջարկում որևէ առաջնային ապացույց, և պնդումների մեծ մասը չհիմնավորված բամբասանքներ են, ակնարկներ կամ լուրեր։ Շատերն արվում են այն հոգևորականների կողմից, ովքեր կարգապահական տույժերի են ենթարկվել Եկեղեցու կողմից, և ոմանք էլ Կաթողիկոսի վաղեմի ընդդիմախոսներն են։ Այն դեպքերում, երբ Կաթողիկոսը չի պատասխանել մեղադրանքին, նրա լռությունը դիտարկվում է որպես ապացույց։ Այն, ինչ զեկույցն անվանում է «ապացուցողական բազա», թույլ է։ Այն հավաքվել է մինչև զեկույցի գրվելը վաղուց կայացված դատավճիռը հիմնավորելու համար, և այն չէր դիմակայի որևէ դատարանի կամ տրիբունալի ստուգմանը։

Զեկույցը Կաթողիկոսին մեղադրում է քաղաքականության մեջ ներգրավվելու մեջ։ Այն չի ընդունում, որ նա գործել է Եկեղեցու բացառիկ առաքելությանը համապատասխան, որը ճանաչված է Հայաստանի Սահմանադրությամբ, հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքում և նրանց ազգային ինքնության պահպանման գործում։ Այն նաև ոչինչ չի ասում այն ​​համատեքստի մասին, որում բարձրաձայնել է Եկեղեցին. Կառավարության ձախողումները 2020 թվականի Երկրորդ ղարաբաղյան պատերազմում և Լեռնային Ղարաբաղի էթնիկ զտումները 2023 թվականին, որոնց երեք տարինրանում է այս ամիս։ Սգացող և տեղահանված ազգի պաշտպանությամբ խոսելը անօրինական քաղաքական գործունեություն չէ։ Այն համապատասխանում է հենց այն դերին, որը Սահմանադրությունը կանխատեսում է Եկեղեցու համար։

Հայկական օրենսդրությունը հավասարապես հստակ է այն հարցում, որ թեև ՀԱՍԵ-ն ազգային եկեղեցի է, այն ինքնավար է և ինքնակառավարվող։ Պետությունը որևէ դեր չունի Կաթողիկոսին հեռացնելու կամ փոխարինելու գործում, որը կարգավորվում է բացառապես Եկեղեցու սեփական կանոնական իրավունքով։ Ոչ էլ Կառավարությունը պետք է շրջանառության մեջ դնի նման զեկույցներ՝ իր խտրական արշավը սատարելու համար։

CSI-ը կոչ է անում Հայաստանի կառավարությանը հետ կանչել զեկույցը, հրաժարվել Կաթողիկոսին հեռացնելու իր պլանից և հարգել ՀԱՍԵ-ի ինքնավարությունը։ CSI-ը նաև հորդորում է Հայաստանի միջազգային գործընկերներին՝ ներառյալ Միացյալ Նահանգներին, Եվրամիությանը և Եվրոպայի խորհրդին, հիշեցնել վարչապետ Փաշինյանին Հայաստանի ստանձնած մարդու իրավունքների պարտավորությունների մասին և ճնշում գործադրել նրա Կառավարության վրա՝ դադարեցնելու միջամտությունը Եկեղեցու ներքին գործերին»,- ասված է հայտարարությունում։  

Այս թեմայով ՀՀ կառավարությունը հավանություն տվեց 2027 թվականի բյուջեի նախագծին Եթե այսօր փողոցի ու քաղաքական ճնշման միջոցով փորձ է արվում հեռացնել Հայրապետին, ապա վաղը նույն մեխանիզմը կարող է կիրառվել եկեղեցական ցանկացած հարցի վերաբերյալ. Տեր Գաբրիել ԵԽԽՎ զեկույցը․ ապտակ Փաշինյանի իշխանության լեգիտիմությանը․ Սուրենյանց Հերյուրանքների հիման վրա շարադրված «զեկույցը» դրսևորումն է քաղաքական հաշվեհարդարի, քինախնդրության և Եկեղեցու ներքին կյանքին միջամտության